Japanners uiterst hulpvaardig
Enerzijds heeft u in de hoofdstad Tokio de indruk dat de 21ste eeuw er reeds ver gevorderd is, anderzijds is de oude cultuur nog overal aanwezig, wat een fascinerende dualiteit oplevert. Japan is anders - anders dan u dacht voordat u erheen ging, en anders dan u denkt na uw terugkeer. Dat geldt ook voor degenen die er vaak zijn geweest of er geruime tijd hebben gewoond. Dat maakt reizen in Japan buitengewoon boeiend, maar voor sommigen wordt het ook een frustrerende ervaring. Al is het alleen maar omdat u er niets kan lezen en nauwelijks kan converseren. Maar weet wel dat Japanners uiterst hulpvaardig zijn. Weliswaar spreken heel weinig Japanners een vreemde taal, en als ze al Engels spreken, zijn ze vaak bang die kennis te gebruiken, maar ze zullen altijd proberen te helpen. Het enige dat van u verwacht wordt, is uw geduld niet te verliezen - dat doen zij immers ook niet - en geen enkele vorm van tegenprestatie aan te bieden. Behalve natuurlijk een diepe buiging. Vooral geen fooi, nergens! Dat wordt als beledigend ervaren.

Shitamachi en edokko
Behalve in de zakenwijken dicht bij het keizerlijk paleis is het stratenpatroon van Tokio zeer grillig. Dit is niet alleen het gevolg van het feit dat de stad haar oorsprong vindt in een aantal aan elkaar gegroeide dorpen, maar ook omdat het bij een aanval op het paleis - waar eeuwenlang de shogun huisde - de vijand op een dwaalspoor zou brengen. De stadswijken die teruggaan op de oude dorpen, zijn zeer verschillend van karakter, en er is een duidelijk onderscheid tussen de moderne wijken en de oude stadskern, shitamachi, waar veel families al generaties lang hebben gewoond; deze families worden aangeduid als edokko. Natuurlijk is het oude karakter na de verwoestende aardbeving van 1923 en de bombardementen van 1945 grotendeels verloren gegaan. De ongecoördineerde herbouw, thans alweer in de derde naoorlogse fase, geeft de stad een rommelige aanblik, waar de 21ste eeuw zich duidelijk manifesteert naast resten van zuiver traditionele architectuur.

Gemoedelijke dorpsbewoners
Een zelfde onderscheid vindt men eigenlijk in het gedrag van de bewoners. Enerzijds zijn zij overdag doelgericht bezig Japan op te stoten tot wereldmacht nummer één en is de aanblik van de uniform geklede legers sararimen (salary man, kantoorbediende) die 's morgens gehaast de stations uitstromen bepaald angstwekkend. Anderzijds vormen zij binnen hun leef- en woongemeenschappen groepjes gemoedelijke dorpsbewoners waar de vrouw des huizes in haar werkschort met een mand aan de arm haar verse vis en groente voor het avondeten haalt in de buurtwinkels. Overdag helpen zij de Tokiose effectenbeurs tot de grootste ter wereld maken; bij het naar huis gaan laten zij zich aan een klein tafeltje bij het licht van een zaklantaarntje de hand lezen, kinderlijk blij met de goede uitkomst.

Yanaka
Verreweg de meeste bezoekers zullen van deze tegenstellingen, die zo karakteristiek zijn voor het leven van de Japanners, weinig ervaren. Zij zien de grootstedelijke dynamiek met haar torenhoge zakenwijken, overvolle warenhuizen, enorme lichtreclames en immense uitgaansleven (de stad telt 120.000 bars en 300.000 restaurants). Maar met het huiselijk leven, wanneer de Japanner zijn westerse kleding met schoenen heeft verwisseld voor huiskimono met slippers en het bestaan zich tot de eigen kleine woonbuurt beperkt, komt de bezoeker nauwelijks in aanraking. Wie daarvan toch een glimp wil opvangen, bezoekt bijvoorbeeld de wijk Yanaka, met heerlijk rustige, kleine straatjes en een menigte tempeltjes.